REPENSANDO O 8 DE MARZO: CRISE, RETOS E OBRIGACIÓNS DO ESTADO por Juana María Gil Ruiz, Catedrática de Filosofía do Dereito da Universidade de Selecta e Presidenta da Sociedade Española de Filosofía xurídica e política.

17 Marzo, 2021 actualidade, falamos de feminismo, Novas, Novas

Volve outro 8 de marzo e con el a necesaria (anual e  reiterativa) reflexión sobre as terribles violencias que padecen as mulleres no traballo, na educación, na cultura, no fogar, fóra de el… Ao parecer, o progreso cara á igualdade de xénero, segundo a ONU no seu estudo Economic empowerment (2020), parece haberse estancado por un cuarto de século, a pesar dalgúns avances na educación. Como ben sinala o seu Secretario Xeral, Antonio Gutérres «vinte e cinco anos despois da adopción da Declaración e Plataforma de Acción de Beijing, o progreso cara á igualdade de poder e os mesmos dereitos para as mulleres segue sendo difícil de alcanzar»

Porén, este 8 de marzo preséntase diferente. Acabamos apenas de «asomar o periscopio» para valorar os enormes danos que ocasionou, e aínda está a ocasionar a pandemia máis importante a nivel mundial, desde que a humanidade afrontase o arrase da peste bubónica. O número de vítimas que se cobrou este Covid19 non teñen parangón e a crise económica e financeira que supuxo esta emerxencia sanitaria, incalculable.

Con todo, disque toda crise é sempre unha oportunidade. Iso obriga a saber mirar, a diagnosticar con precisión, a estar dispostos a cambiar aquilo que está mal de orixe (a pesar de quen pese) e a non deixar –esta vez- como acertadamente sinala a Axenda Mundial de 2030, a ninguén atrás e isto inclúe –como non pode ser doutro xeito- a máis da metade da poboación mundial.

Nesta ocasión, a mirada para auditar o dano cidadán e o pensamento desde o que imaxinar saídas eficaces e eficientes a este caos, non pode vir da man dunha análise descritiva, supostamente neutra e descargada da obrigatoria e urxente metodoloxía de xénero. É o momento de non caer en erros pasados, ignorando o enfoque dos dereitos humanos desde a perspectiva feminista, porque de facelo así, volveremos apostar por un modelo que enquista as desigualdades de xénero e as lexitima tras un discurso normativo aparentemente tuitivo e igualitario.

Aínda nos primeiros momentos sobre a observación e análise do paso do Covid19 en España e no mundo, o certo é que os impactos desiguais segundo xénero son evidentes e requiren non perdelos de vista se non queremos volver á casa de saída nos avances de igualdade de xénero. Hai que facer números pero sabemos de realidades que se asomaron claramente co obrigado confinamento. Unha delas ten que ver coa asistencia de persoas enfermas, xa fose de maneira institucionalizada ou informal. Tanto nun coma noutro ámbito, as mulleres eríxense como as grandes coidadoras. O sector sanitario está significativamente feminizado, e a ética do coidado ten, claramente, unhas protagonistas, as de sempre, as mulleres. Elas estiveron claramente expostas ao contaxio e á enfermidade, librando unha dura batalla contra o  Covid19.

Noutra orde de cousas, o coronavirus supuxo a derivación de inxente traballo educativo, de atención a maiores e persoas dependentes, e como non, de tele traballo, ao fogar. A pouco que se mire, e sen sacar aínda a calculadora, o confinamento supuxo o agravamento dunha situación anterior, xa denunciada pola Teoría feminista. As mulleres, en España –antes desta crise- dedicaban o dobre de horas que o home ás tarefas domésticas e ao coidado dos demais, situación que repercutía gravemente nelas, incapacitándoas para acceder en igualdade de condicións ao mercado laboral ou a promocionarse dentro do mesmo. Veremos en canto se aumentan as perdas de rendemento telemático, ao estaren ocupadas en traballos antes derivados a áreas agora confinadas: a educativa, a lúdica, a axuda a domicilio e de coidado. Namentres, e segundo o primeiro cuadrimestre de 2021 da EPA, o paro das mulleres ascendeu estrepitosamente a un 300%, basicamente por ocuparse de sectores como o turismo e non atoparse no dixital. Falamos dunha fenda salarial similar á de hai 8 anos. Falamos dunha redución de salarios de 14,9% en mulleres, fronte ao 11,3% en homes. Falamos de que as mulleres cobran un 40% menos de pensión que os homes. Falamos…

Non hai que ser Pitágoras para saber que esta crise vai pasar unha gran factura ás mulleres, maioritarias ademais nun sector servizos pechado ao mundo durante moitos meses (e aínda hoxe, en preguiceiro arranque), e moi mal posicionadas en sectores de futuro, como a robótica, onde a formación segue estando abandeirada por homes. A pesar de que se estima que nun futuro próximo  crearanse 58 millóns de postos de traballo vinculados á Intelixencia artificial, e un crecemento do 51% de empregos en 2020, o que supoñería uns 6,1 millóns de oportunidades de traballo a nivel mundial, segundo o World Economic Forum, as mulleres seguen inclinándose por carreiras tradicionais, feminizadas, pouco competitivas no mercado laboral, pero máis acordes co modelo de muller aprendido e aprehendido, aínda hoxe, desde todas as vertentes de socialización diferencial existentes. Se a situación en Europa xa é preocupante por canto só 3 de cada 10 postos de traballo TIC están ocupados por mulleres, en España esta cifra redúcese á metade (15,6%), colocando ás mulleres españolas en clara desvantaxe para superar o que máis que unha brecha será, a moi curto prazo, unha focha de xénero.

Mais, curiosamente, esta exposición de feitos móstranos as áreas que deberían abordarse para poder superar os efectos devastadores do confinamento por Covid 19 e que só veu a reforzar puntos gordianos de brecha de xénero xa denunciados pola Teoría feminista desde outrora. Necesítase mirar os impactos inmediatos e desiguais nas rendas, onde as mulleres eríxense como as gran precarias; as dificultades de acceso aos recursos e ao emprego, agravadas pola carencia de tempo e enerxía pola repartición desigual dos coidados; e repensar os sistemas educativos, de saúde e de organización do traballo, sen perder de vista a importancia de recoñecer e valorar os coidados en tanto que necesarios xeradores de benestar social.

Todas estas consignas sen dúbida coinciden cun marco de traballo urxente, marcado pola Axenda Mundial de 2030 sobre os 17 Obxectivos de Desenvolvemento Sostible e que require, inexorablemente, abordar a desigualdade na distribución do traballo remunerado e non remunerado entre as mulleres e os homes como un paso esencial para lograr a igualdade de xénero. E esta tarefa require poñerse a traballar xa, conscientes de que, como sinalou a Asemblea Xeral de Nacións Unidas en 2013, a inacción política e «a abstención polos Estados de facilitar, financiar, apoiar e regular debidamente o traballo doméstico contravén as súas obrigacións de dereitos humanos, ao establecer e exacerbar as desigualdades e ameazar o goce dos dereitos da muller».

O contador segue avanzando e os obxectivos seguen sen cumprirse. Confiemos en que o próximo 8 de marzo non teñamos que volver repasar os datos devastadores de pobreza e discriminación das mulleres e o consecuente incumprimento do Estado –por inacción- da protección e garantía dos dereitos das mesmas.

The comments are closed.


GABINETE DE COMUNICACIÓN

Rúa do Hórreo, 65
15700 Santiago de Compostela
A Coruña
Teléfono [+34] 981 56 97 40
FAX [+34] 981 57 23 35

comunicacion@valedordopobo.gal