O EMPREGO DIXITAL DA CUARTA REVOLUCIÓN INDUSTRIAL: PROPOSTAS EDUCATIVAS PARA A INCLUSIÓN E PROMOCIÓN IGUALITARIA DA MULLER por Lourdes Mella Méndez, Catedrática de Dereito do Traballo e da Seguridade Social. Universidade de Santiago de Compostela

05 Febreiro, 2020 falamos de feminismo

 

 

Ante a inminente chegada da Cuarta Revolución Industrial, o mercado de traballo vai sufrir  grandes cambios, polo que convén examinar non só o tipo de emprego que vai desaparecer, senón tamén o que vai emerxer e, especialmente, os requisitos e cualificacións profesionais que serán necesarios para desempeñalo. Á vista dos múltiples cambios tecnolóxicos que caracterizan a dita Revolución (por exemplo, novas Tics, robótica, Industria 4.0, produción aditiva, Big Data ou, en fin, impresión 3D), parece claro que ese tipo de emprego emerxente será, maioritariamente, de carácter técnico e informático. Así, algúns dos postos que, xa agora mesmo, suscitan máis demanda polas empresas son os de programadores e desenvolvedores de software, xestores de sistemas, matemáticos, analistas de datos, xestores de bases de datos e similares. A demanda destes perfís profesionais prevese continua e elevada, pois a transformación dixital é un fenómeno transversal, que afecta a todos os sectores da economía e sociedade, e non só aos estritamente técnicos. De feito, a oferta actual de traballadores altamente cualificados, con coñecementos tecnolóxicos e informáticos, resulta insuficiente, polo que hai unha bolsa de postos de traballo que están vacantes e esperando candidato. Segundo algún Informe, en 2020, a mencionada cifra pode alcanzar os 10.000 postos de traballo en España, e sobre 500.000 postos en Europa[1].

Outro elemento relevante para ter en conta respecto do referido emprego é a calidade do mesmo, en canto ao nivel das condicións laborais gozadas polos traballadores que o protagonizan. Así, por exemplo, a especialización do sector determina que os salarios sexan máis altos que noutros ámbitos profesionais -de media, un 22% máis para ambos os sexos-, e, desde unha perspectiva de xénero, a diferenza salarial entre homes e mulleres sexa só do 8,9%, ou sexa, inferior á porcentaxe media situada en torno ao 14%, o que resulta esperanzador e reflicte a importancia da presenza da muller neste sector económico e profesional.

Claros os sectores e postos que van xerar emprego de calidade, convén estar profesionalmente preparados para ocupalos, para o que resulta fundamental adquirir competencias técnicas e dixitais, dando prioridade aos estudos de matemáticas, informática, tecnoloxía e outros de natureza técnica. Neste sentido, as estatísticas non ofrecen datos esperanzadores para as mulleres, en canto reflicten unha diminución da matrícula neste tipo de estudos, especialmente no xénero feminino. Así, a Estatística de Estudantes Universitarios do curso 2018-19[2] mostra que as mulleres se concentran no ámbito da Educación, situándose no 78% con respecto ao total de matriculados, e os homes en Enxeñería e construción e en Informática, con porcentaxes do 72% e 88% respectivamente. Tamén resulta destacable que, no devandito curso académico, só o 7,3% das mulleres elixiu unha carreira da rama de Enxeñería e Arquitectura, fronte ao 29,4% dos homes.

As causas deste descenso de matrícula feminina relaciónanse, principalmente, con aspectos subxectivos e sociais; os primeiros parten da dificultade obxectiva deste tipo de estudos e da menor confianza as mozas en si mesmas e nas súas propias capacidades (fronte aos mozos) para afrontar e superar aqueles con éxito. Os condicionantes sociais vincúlanse a estereotipos de xénero, fortemente asentados nos diferentes grupos sociais (familia, amigos, escolas, empresas), que indican cales son os traballos “máis apropiados” para as mulleres; estes apuntan máis cara ao sector do coidado, a sanidade ou o ensino, é dicir, postos cunha clara proxección social.

Ante a necesidade de poñer fin a estas ideas limitadoras e a importancia de animar ás mozas a que cursen os estudos técnicos e tecnolóxicos que serán requiridos para os sectores emerxentes do futuro, cabe adoptar unha serie de medidas a nivel social e, especialmente, educativo. Neste último, aquelas deben dirixirse aos tres elementos centrais do sistema: os plans de estudo, os estudantes e os profesores. Vexamos, con certo detalle, o que aquí se propón :

1) O incremento de contidos técnicos e dixitais en todos os niveis do sistema educativo. Para iso, deben modificarse os plans de estudo dos niveis iniciais (Primaria) e intermedios (Secundaria e Bacharelato) do sistema educativo, e introducir novas materias específicas, o que permitiría ao neno habituarse aos devanditos temas desde idades temperás e a través do xogo, cando aínda non hai unha idea preconcibida (negativa) sobre a dificultade daqueles ou a súa mellor adecuación para os estudantes dun ou outro sexo. Así mesmo, resulta importante reforzar a oferta especializada deste tipo de estudos a nivel superior, tanto de carácter universitario como non universitario, isto é, de Formación profesional. Este tipo de estudos débese expor como de carácter práctico e en contacto co mundo empresarial.

Así mesmo, á parte de en cursos especializados, é aconsellable a inclusión transversal dos contidos tecnolóxicos e informáticos (polo menos dalgúns deles, como TIC e tecnoloxía) na xeneralidade dos plans de estudos, tanto de niveis inferiores como dos superiores, facendo fincapé nas súas aplicacións prácticas para as outras materias -aparentemente alleas- que son cursadas polo alumno. Sen dúbida, isto é algo posible na maioría delas, pois a tecnoloxía ten o potencial de transformar case todas as áreas de coñecemento (saúde, cultura, medicina, economía) e ofrecer novas posibilidades á sociedade.

2) A posta en marcha de accións eficaces de información, formación e concienciación dos estudantes sobre a natureza, contidos e saídas profesionais deste tipo de estudos técnicos. As ditas accións poden e deben ser realizadas por parte dos centros educativos que forman aos estudantes nos primeiros niveis, especialmente na etapa da Educación secundaria obrigatoria, que é cando os alumnos xa teñen que empezar a elixir un itinerario de ciencias ou letras, e, por suposto, no Bacharelato, tras o cal xa deben elixir a concreta carreira a cursar entre os múltiples estudos universitarios ou non universitarios dispoñibles.

Para conseguir o obxectivo perseguido, as ditas accións deben poñer especial atención nas estudantes e nas causas xa apuntadas que as apartan destes estudos. Así, debe analizarse obxectivamente a súa dificultade técnica e profundar nas saídas e contidos sociais destes. En ocasións, a presentación formal dos plans de estudo non é suficientemente indicativa respecto diso e non permite apreciar, con facilidade, as aplicacións prácticas reais dos coñecementos técnicos a adquirir. Por exemplo, podería ser útil a participación nunha actividade formativa na que se puxese de manifesto a utilidade social dos estudos de enxeñería ou matemáticas para construír unha planta de reciclaxe e coidar do medio ambiente ou dun informático para inventar un programa dixital de acompañamento de persoas maiores que viven soas ou enfermas e necesitan atención.

E 3) o incremento da formación -tanto técnica como en igualdade de xénero- dos profesores e titores que ensinan e orientan aos alumnos nos niveis educativos iniciais. Respecto da formación técnica, son os propios profesores os que recoñecen a insuficiente formación recibida neste ámbito (principalmente, matemáticas, tecnoloxía, TIC ou informática) no plan de estudos da súa propia carreira académica (Maxisterio ou Ciencias da Educación). Por iso, este plan debería reformarse para incrementar o número de materias de formación básica obrigatoria relacionadas con tales coñecementos, mesmo con independencia da área de especialización final do docente, dado o carácter transversal de tales materias. Con posterioridade, o plan de formación continua do profesorado debería manter os profesores actualizados en todo este novo coñecemento técnico e informático, especialmente en canto  este último  tamén pode ser utilizado como instrumento de ensino-aprendizaxe nas aulas.

De igual maneira, tamén resulta clave a formación dos docentes e titores na materia de igualdade de xénero, en particular sobre o seu impacto no sector tecnolóxico. En efecto, en canto o pretendido é aumentar o número de mulleres nos estudos técnicos, tamén é importante formar a todo o colectivo de educadores, titores e orientadores, en particular aos especializados naqueles estudos, sobre a transcendencia de conseguir unha igualdade de xénero real nestes ámbitos profesionais. Os educadores non poden educar en paridade se, antes, non foron formados en cuestións de igualdade, sendo especialmente significativa esta preparación específica nos profesionais que traballan con nenos de 8 a 12 anos, pois é a esa idade cando se crean as brechas de xénero e se afianzan os estereotipos sobre os estudos máis apropiados para un e outro sexo.

En fin, queda claro que a adopción de medidas eficaces para incrementar a presenza e protagonismo da muller no mercado de traballo dixital debe empezar polo ámbito educativo, e contar coa implicación e cooperación dos diversos suxeitos e organizacións protagonistas neste ámbito, particularmente cos que teñen capacidade de toma de decisións e de implementación de accións específicas para impulsar o cambio real (autoridades gobernativas, políticas, educativas, sociais, asociacións de pais e alumnos e outras institucións relacionadas cos estudos técnicos e a igualdade de xénero). Ademais, un verdadeiro cambio neste tema esixe a execución de todas as medidas aquí apuntadas de maneira simultánea e sostida no tempo. Tal implementación a longo prazo é fundamental para permitir normalizar a mensaxe da igualdade de xénero en todos os sectores profesionais e para todas as xeracións que conviven na sociedade actual.

 

 

 

[1] Cfr. a patronal tecnolóxica DeigitalES

https://www.digitales.es/wp-content/uploads/2019/04/4992d83f708dd970994aa6c9889c18ab.pdf En igual sentido, exprésase a UE https://ec.europa.eu/dixital-single-market/en/policies/dixital-skills

[2]http://www.educacionyfp.gob.es/dam/jcr:d0fa022e-0608-427e-a873-cde26390ec4c/nota%20de%20prensa%20eeu-2018.pdf

The comments are closed.


GABINETE DE COMUNICACIÓN

Rúa do Hórreo, 65
15700 Santiago de Compostela
A Coruña
Teléfono [+34] 981 56 97 40
FAX [+34] 981 57 23 35

comunicacion@valedordopobo.gal