Muller, lesbiana e de minoría étnica por José Julio Fernández Rodriguez. Universidade d Santiago de Compostela.

11 Setembro, 2019 falamos de feminismo

 

Ás veces o cine ofrécenos historias de indubidable interese  socio jurídico, que nos permiten, a pesar da ficción da que proceden, reflexionar sobre cuestións que talvez logren abrirnos a crave dun futuro mellor. Ademais, a narración audiovisual demostrado ter gran capacidade de influír no espectador, o que se converte nun interesante elemento de socialización e formación.

Neste sentido, a película titulada Carmen e Lola (Arantxa Echevarría, 2018) é un exemplo do que estou a comentar. Trátase dunha historia dun amor  lésbico entre xitanas que evidencia e critica a situación destas persoas. O filme, a pesar da súa oportunidade, foi polémico, recibindo ataques de diferente tipo. Sexa como for, agora sérvenos de punto de partida para os comentarios que efectuamos a continuación, sen pararnos máis en tal obra, e sen que entremos nas denuncias de estereotipos.

Resulta evidente que hai situacións nas que a discriminación adopta un perfil especialmente intenso. Por discriminación podemos entender unha desigualdade que afecta á dignidade da persoa, que por tanto resulta inaceptable no Estado democrático de dereito. O moderno  constitucionalismo constrúese desde finais do século  XVIII loitando contra a desigualdade proveniente do  Ancien  Régime, e de forma progresiva vanse alcanzando cotas de igualdade, a pesar das múltiples barreiras en tal proceso. Xa no século  XX, as constitucións democráticas e os tratados internacionais de dereitos humanos sentaron unhas bases que prohiben a discriminación.

Con todo, chegados ao século  XXI permanecen situacións inaceptables, sobre todo cando se cruzan e superpoñen varios elementos que as recrúan. Neste sentido, aos problemas que aínda sofren as mulleres, súmanselles os propios dunha lexítima opción de orientación sexual como é o  lesbianismo. Un dobre xugo que pesa demasiado. E, para maior escarnio, formar parte dunha minoría étnica xera un terceiro peso que destrúe animicamente á persoa. Este contexto pode dificultar a abordaxe externa da situación por parte de axentes sociais ou públicos que noutra contorna serían máis eficaces en tal labor.

A cuestión revélasenos como terrible ao existir unha tripla discriminación derivada das estruturas patriarcais que aínda perviven en certos sectores da sociedade. As ditas estruturas son capaces de reproducirse e pervivir sen ningunha outra xustificación que a tradición herdada. Mesmo, acódese á tecnoloxía dixital para instaura situacións de control da muller máis incisivas e continuas. A falta de empoderamento destas vítimas e a ausencia de recursos propios elimina calquera opción á marxe da que lle marca a súa comunidade.

É importante que a opinión pública visualice tales situacións, moi negativas, que  cusifican á persoa e impiden unha realización aceptable como tales. Como se segue discriminando a unha muller polo feito de ser muller? como se continúa rexeitando a certas persoas pola súa elección de orientación sexual? como aínda non é obvio que a raza humana é unha e que os seus integrantes son iguais á marxe da etnia á que pertenzan? Preguntas que deben axitar as nosas conciencias e que nos empuxan á mobilización desde as distintas posicións que ocupamos.

A nivel xurídico constitucional a prohibición da discriminación e a loita contra a desigualdade están claras. Así, na nosa Carta Magna recóllense tanto o principio de igualdade formal (art. 14) como o de igualdade material (art. 9.2) e o valor igualdade (art. 1.1). Sobre esta base unha ampla normativa de desenvolvemento concreta distintos extremos. Por tanto, non cremos que en España exista un problema de regulación xurídica neste sentido. A nivel internacional tamén atopamos normativa clara respecto diso, como a Convención de Nacións Unidas de eliminación de todas as formas de discriminación contra a muller (1979). A cuestión está, por tanto, na verdadeira aplicación destas previsións de igualdade e, mesmo, no deseño de políticas públicas máis eficaces en canto aos seus obxectivos e destinatarios (por exemplo, pode resultar absurdo facer unha campaña en favor da igualdade nunha facultade de dereito en detrimento doutra de similar índole nun barrio onde as estatísticas recollen sucesos de discriminación). Estas políticas teñen que servir para fortalecer a toma de decisións desas mulleres e  empoderarlas social e economicamente.

Que facer? Á marxe dos esforzos que deben realizar as autoridades públicas, en prevención e persecución, a verdadeira clave é a educación. Unha educación aberta e tolerante, fortalecida democraticamente, que trate de superar as situacións que levan á discriminación. O Estado Social ten que ser moi activo para tratar de que as persoas que integran as minorías étnicas accedan e  se mantéñan no sistema educativo, e teña verdadeiras opcións de chegar á educación superior. Só así, verdadeiramente, nos converterémos na sociedade democrática avanzada que proclama o noso preámbulo constitucional e superaremos as disfuncións provenientes dun pasado escuro.

The comments are closed.


GABINETE DE COMUNICACIÓN

Rúa do Hórreo, 65
15700 Santiago de Compostela
A Coruña
Teléfono [+34] 981 56 97 40
FAX [+34] 981 57 23 35

comunicacion@valedordopobo.gal