CASO MARUXAINA DELITOS CONTRA A INTIMIDADE LUGAR PÚBLICO ESPAZO IMPUNE? por Mar Vivero, Avogada.

15 Abril, 2021 actualidade, falamos de feminismo, Novas, Novas

Baixo o pomposo nome de “descubrimento e revelación de segredos” atópase no noso código penal o Art. 197 que se incardina no Título dos Delitos contra a intimidade, o dereito á propia imaxe e a inviolabilidade do domicilio, cuxo obxecto é castigar as condutas punibles que atacan o ben xurídico protexido da intimidade persoal.

 

Segundo o mencionado texto legal “1. O que, para descubrir os segredos ou vulnerar a intimidade doutro, sen o seu consentimento, se apodere dos seus papeis, cartas, mensaxes de correo electrónico ou calquera outros documentos ou efectos persoais, intercepte as súas telecomunicacións ou utilice artificios técnicos de escoita, transmisión, gravación ou reprodución do son ou da imaxe, ou de calquera outra sinal de comunicación, será castigado coas penas de prisión dun a catro anos e multa de doce a vinte e catro meses.”

Ademais, no apartado 3 do devandito precepto dise: “Impoñerase a pena de prisión de dous a cinco anos se se difunden, revelan ou ceden a terceiros os datos ou feitos descubertos ou as imaxes captadas a que se refiren os números anteriores”.

É dicir que, a gravación ou captación de imaxes íntimas de calquera persoa sen o seu coñecemento nin consentimento pode atopar encaixe no apartado 1 do referido artigo e por tanto ser considerado como delito, prevendo o apartado 3 unha agravación da pena no caso de que as imaxes captadas sexan difundidas.

Segundo un sector da doutrina, só se pode cometer este delito se as imaxes captadas o son en lugares pechados ao coñecemento externo (vivendas, oficinas…) quedando fóra da protección penal as imaxes íntimas gravadas en lugares públicos.

 

Con base no devandito razoamento, un Xulgado de Instrución ditou un auto de sobresemento, por entender que non existe delito nunha conduta que consistiu en gravar a varias decenas de mulleres durante unhas festas populares cando ouriñaban nun lugar apartado da vía pública e difundir as ditas gravacións en varias webs pornográficas, onde se alcanzaron miles de reproducións. Nos vídeos podíanse observar nun primeiro plano as partes íntimas de varias mulleres durante o acto de ouriñar, xa que polo menos tres cámaras foran estratexicamente situadas para iso, e ademais a moitas delas podíaselles ver perfectamente a cara.

 

Segundo a referida resolución xudicial non se pode apreciar conduta delituosa nos feitos que se describen debido a que, polo feito de ouriñar na rúa, que é un lugar no que poderían ser vistas por calquera persoa que por alí transitase, a gravación e difusión das imaxes non supón un ataque ou vulneración á intimidade.

 

Pois ben, chegado este punto, e á marxe do devir do procedemento xudicial, que está pendente de resolución por parte da Audiencia Provincial, faise necesaria unha reflexión acerca do consentimento neste tipo de condutas ilícitas, xa que aínda que noutros tipos delituosos por exemplo os delitos contra a integridade sexual, xa foron escritos ríos de tinta respecto ao consentimento da vítima, aínda non se tratou con certa profundidade a prestación do consentimento nos delitos nos que o ben xurídico protexido é a intimidade persoal.

 

A sentenza do TS na que o auto ao que nos referimos se basea para motivar o sobresemento, di que: “a intervención do dereito penal está xustificada pola especial insidiosidade do medio empregado, que penetra nos espazos reservados da persoa, de aí a intensa ofensividade do ben xurídico tutelado, que se atenúa cando se produce en lugares públicos, aínda sen consentimento do titular do dereito, que en liña de principio debe xerar unha resposta extrapenal”.

 

É dicir que polo que ao caso que nos ocupa se refire, ao estar a ouriñar as mulleres na vía pública (aínda que sexa un espazo apartado) se sobreentende (aínda que sexa de modo tácito) que están a prestar o seu consentimento para que as súas imaxes sexan captadas, xa que están a asumir que “poderían ser vistas por calquera persoa”.

 

Pero, Que tipo de consentimento se presupón que prestaron? Cal é o alcance do devandito consentimento? Consentimento a que poidan ser vistas polos transeúntes? Consentimento a que poidan ser gravadas polos transeúntes cun móbil e a certa distancia? Consentimento a ser gravadas con cámaras profesionais de alta resolución e desde tres ángulos distintos? Consentimento a que sexa gravada nun primeiro plano a súa zona xenital? Consentimento a que ditas gravacións sexan utilizadas en páxinas web pornográficas? Consentimento para que a súa imaxe sexa portada e reclamo desas webs?

 

E non é esta unha cuestión baladí, debido a que aínda que estas mulleres cuxas imaxes foron captadas e difundidas, ao ouriñar nun lugar escasamente transitado da vía pública podían eventualmente asumir que puidesen ser vistas por contadas persoas que naquel momento puidesen pasar por alí e ademais ser vistas a certa distancia, xa que o lugar estaba resgardado entre un muro e uns coches, de ningún xeito da devandita actitude se pódese colixir que estivesen a prestar o seu consentimento para ser gravadas, moito menos para que as ditas gravacións fosen difundidas a través de internet e puidesen ser vistas por miles de persoa e por suposto é evidente que o devandito presunto consentimento non autorizaba a que terceiras persoas se lucrasen economicamente coa difusión das referidas imaxes nun portal web de contido pornográfico, no que ademais de visualizar os vídeos mediante un click, o contido podía ser descargado, almacenado e difundido indefinidamente.

 

Quizais estas interpretacións xurisprudenciais tan pouco adaptadas aos tempos teñan a súa orixe no tan manido aforismo de que a sociedade evoluciona con máis rapidez que as leis, e quizais non sexa fácil interpretar e adaptar pola vía da doutrina e a xurisprudencia os artigos do código penal aos novos modos de delinquir que van xurdindo como froito do imparable avance das novas tecnoloxías.

 

E aínda que o referido artigo 197 do Código penal foi reformado pola Lei Orgánica nº 1/2015 do 30 de marzo, que nos parece que foi “onte”, transcorreron máis de 6 anos nos que a sociedade, as novas tecnoloxías, os modos de comisión delituosa no ámbito da internet, avanzan a un ritmo tan frenético e tan rápido co que o mundo lento e lánguido da Xustiza non pode competir.

 

Unha das posibles solucións podería estar escondida no artigo 3 do Código Civil, ese “artigo comodín” que tanto nos gusta a todos os xuristas e que fala de que as normas han de ser interpretadas conforme á realidade social do tempo en que han de ser aplicadas. E sen faltar ao respecto ao tan sacro principio de legalidade consagrado no Art. 1.1 do Código penal, resulta evidente que no ano 2021 resulta anacrónico e obsoleto soster que a intimidade non é digna de ser protexida en vía penal se as imaxes íntimas son captadas en espazos públicos e que ese eventual consentimento poida fornecer o efecto de “barra libre” para difundir as devanditas imaxes e ata negociar e lucrarse coas mesmas.

 

Ao igual eu cada segundo sábado de agosto a serea Maruxaina espera o resultado do xuízo ao que é sometida na praza do pobo, as decenas de mulleres que foron vítimas de tan desagradable episodio esperan que a Xustiza outorgue a debida protección a un ben xurídico tan sagrado como o da propia intimidade persoal

 

 

 

The comments are closed.


GABINETE DE COMUNICACIÓN

Rúa do Hórreo, 65
15700 Santiago de Compostela
A Coruña
Teléfono [+34] 981 56 97 40
FAX [+34] 981 57 23 35

comunicacion@valedordopobo.gal