INVESTIGACIÓNS DE OFICIO

Iniciamos investigacións de oficio en varios ámbitos relacionados coa pandemia. Destacamos: unha primeira actuación para comprobar a accesibilidade e atención dos Centros de Información á Muller durante o estado de alarma; as dificultades para solicitar axudas por violencia de xénero dada a carencia de certificados dixitais e a imposibilidade de acudir aos servizos de maneira presencial; para manter as prestacións de inclusión social e acelerar as pendentes de resolución durante o estado de alarma; actuacións en materia de vivenda ante a crise sanitaria derivada da Covid-19; a situación do sector marisqueiro galego pola crise da Covid-19; o estado de tramitación das axudas ás entidades de defensa dos dereitos das persoas con discapacidade; as medidas adoptadas para a recollida de residuos de pacientes en illamento domiciliario pola Covid-19; e a prórroga do tempo de permanencia nunha vivenda expropiada para a construción dun parque público, acordando a entrega das chaves cando finalice do estado de alarma.

TRAMITACIÓN INMEDIATA

A Institución recibiu varias queixas en relación coa pandemia, que, conxugando urxencia e menor impacto procedimental, tramitou coa precisa inmediatez e ausencia de formalismo.

Nalgúns casos, a situación afecta a colectivos ou persoas en situación de especial vulnerabilidade. Así sucede no caso da falta dun servizo diario e as 24 horas de intérprete de lingua de signos para a atención sanitaria das persoas xordas, así como as carencias de accesibilidade para esas persoas na información necesaria para loitar contra o coronavirus; no mesmo sentido, a dificultade para acceder a medios de subsistencia das familias dedicadas á actividade de venda ambulante; o corte da subministración eléctrica durante a vixencia de estado de alarma; ou a falta de subministracións alimenticias ou de primeira necesidade ás persoas que os recibían de entidades sociais.

Algunhas das máis importantes cuestións sinaladas relativas a investigacións de oficio e queixas xa tiveron unha resposta positiva por parte das administracións competentes.

OUTROS ASUNTOS

Outros asuntos abordados nas queixas son: a exclusión das axudas pola Covid-19 aos autónomos en réxime de estimación por módulos; a falta de medidas en relación coa persistencia da obrigación de pago de alugueres nos pisos de estudantes que se desocuparon durante o estado de alarma, a diferenza das medidas adoptadas na rede universitaria de residencias; a alegación da falta de garantía de dereitos dixitais en amplas zonas do rural galego, con insuficiencia de cobertura de internet ou ancho de banda, o que ocasiona problemas para continuar a formación académica on line ou a realización de tarefas escolares; ou a restricións de mobilidade en relación cos acompañantes dos enfermos oncolóxicos que reciben tratamento de quimioterapia.

Na loita contra a pandemia hai que protexer a saúde das persoas, coidar aos que nos coidan, dar atención aos colectivos vulnerables e desfavorecidos, e sentar as bases para un restablecemento sólido da actividade.

As inquietudes relativas á ausencia de equipos de protección e de probas PCR foron comunicadas á Valedora desde o momento inicial da declaración do estado de alarma. Tramitamos as queixas e iniciamos investigacións de oficio para abordar a cuestión exposta en relación co persoal sanitario, sociosanitario e de axuda no fogar. En caso de denuncia de ausencia de EPIS en empresas privadas informamos sobre a posibilidade de poñer os feitos en coñecemento da inspección de traballo. Contactamos tamén co Defensor do Pobo, á vista de que a normativa emanada do Estado establecía condicións relativas ao manexo do material.

As persoas maiores sofren un maior risco pola Covid-19 que as converte en persoas especialmente vulnerables. Recibimos tamén queixas sobre a situación dalgunhas residencias de persoas maiores. Tramitamos as queixas e iniciamos investigación de oficio para coñecer con detalle as actuacións que se están levando a cabo.

En todas aquelas actuacións e servizos que quedaron sometidos ás autoridades competentes sinaladas no Real Decreto 463/2020, do 14 de marzo, polo que se declara o estado de alarma para a xestión da situación de crise sanitaria ocasionada pola Covid-19, trasladamos o asunto ao Defensor del Pueblo, en aplicación dos principios básicos de coordinación e cooperación previstos no artigo 12.2 da Lei Orgánica 3/1981, respectando sempre o establecido na Constitución e no Estatuto de Autonomía.

Iniciamos investigación que trasladamos ao Defensor sobre a necesidade de modificar o Real Decreto 463/2020 para incluír unha regulación sobre a suspensión do réxime de visitas durante o estado de alarma. Trasladamos ao Defensor a queixa sobre a discriminación polas diferentes medidas adoptadas polo Goberno para a protección das persoas cun ERTE e os que son obxecto de despedimento definitivo en contratos temporais. Noutros casos trasladamos ao Defensor a situación de empregados de empresas públicas ou sociedades estatais con particulares circunstancias por mor da pandemia, ou as propostas de sanción por incumprimento do deber de confinamento cando concorrían circunstancias excepcionais, pero non previstas entre as actividades permitidas tras a limitación da liberdade de circulación.

COMUNICADOS PÚBLICOS

A Institución emitiu comunicados públicos coa finalidade de liquidar problemas que xurdiron ou puidesen xurdir con relación á pandemia. Fixemos un comunicado chamando á solidariedade e á responsabilidade para evitar determinadas condutas discriminatorias cara a determinados colectivos, particularmente cara ao pobo xitano. Tamén difundimos unha comunicación sobre os dereitos das persoas con discapacidade na emerxencia sanitaria, na que entre outras cousas resaltamos a importancia manter un contacto permanente coas entidades de defensa deses dereitos, o que pola nosa banda estamos a facer de forma directa e frecuente. Hoxe mesmo, 8 de abril, celébrase o día do pobo xitano, polo que emitimos un comunicado de apoio con esa ocasión, chamando a atención sobre a necesidade de remover os prexuízos e de promover a inclusión contando coas mulleres, os homes, as nenas e os nenos xitanos (o detalle desas comunicacións atópase na nosa web).

FALAMOS DE FEMINISMO

O foro “FALAMOS DE FEMINISMO” mantívose activo e subimos dúas publicacións sobre “muller e coronavirus”. Difundimos as recomendacións das autoridades sanitarias sobre a situación das mulleres embarazadas e as pautas a seguir cos recentemente nacidos con “Covid-19”.

REFORZAMOS O NOSO COMPROMISO

A Valedora é consciente da extrema situación que xerou a pandemia e que motivou a declaración do estado de alarma e de aí o propósito para que o noso labor en defensa dos dereitos dos cidadáns, nesta situación de emerxencia sanitaria e social, materializásese sen restar enerxía nin esforzos ás autoridades e ás persoas que, en primeira liña, ocúpanse da xestión das consecuencias da pandemia.

Reforzamos o noso compromiso informando a través deste comunicado e de comunicados sucesivos sobre as actuacións que levan a cabo relacionadas coa pandemia e o estado de alarma.

La entrada Reforzamos o noso traballo na Valedora do Pobo pola Pandemia da Covid-19 se publicó primero en Valedora do Pobo.

Cada vez que unha noticia de violencia machista nos sorprende nos medios de comunicación, xorden unha infinidade de análises sobre o porqué e o como erradicar a que xa está considerada como a maior secuela social do noso século.

Profesionais de todos os ámbitos, lanzámonos a realizar sisudos razoamentos sobre as causas que poden influír que nunha sociedade tan evolucionada como a nosa, poidan xerarse acontecementos tan dramáticos como a perda dun ser humano a mans doutro por cuestións emocionais.

Pero era necesario facer unha reflexión o máis profunda posible que nos permita entrar de cheo nunha cuestión xa admitida como fundamental para os que interveñen na análise desta situación: é prioritario alcanzar a plena igualdade de xénero. Só desde a consecución deste principio, poderemos reconducir un despropósito que escurece as nosas vidas e que dá por concluída violentamente miles de historias humanas.

E neste obxectivo de alcanzar a plena igualdade de xéneros, os medios de comunicación xogan un papel fundamental. É un feito irrefutable que a súa actuación posúe unha gran relevancia na construción da imaxe do mundo que elabora cada persoa e a nivel de imaxinario colectivo. E a súa capacidade para reproducir e crear os modelos femininos e masculinos, isto é, o que social e culturalmente é considerado adecuado do ser muller e do ser home, permítelles ser un axente de primeira orde para a construción desa igualdade de xénero.

Con estes criterios, a Asociación de Xornalistas de Galicia (APG), propúxose entón visibilizar a intervención que veñen tendo os medios de comunicación á hora de lograr a plena igualdade de xénero. Pero acometelo desde unha plataforma congresual que permitise abordar todos os aspectos vinculados á actuación dos medios e poidan servir de ponte para profundar no espiñento tratamento que vén dando á violencia machista.

Unha abordaxe sen ambaxes. Honesto e máis aínda, cunha mirada crítica á actuación dos medios nestes ámbitos, como rezaba o título do foro. Ao noso entender era necesario comprender como veñen expoñendo desde os medios o obxectivo da igualdade. Tanto desde un punto da súa propia estrutura interna, como externo, no que se refire ao tratamento dos contidos e os fundamentos que rexen a súa elaboración.

Unha execución na que resultou decisivo o apoio da Secretaria Xeral da Igualdade cuxa titular, Susana López Abella, mostrou a súa plena complicidade desde os primeiros escorzos do programa.

O resultado foron dous días de intensa e profunda exposición representantes da práctica totalidade dos medios de comunicación presentes en Galicia, así como reputados profesionais no ámbito da administración, universitario, xudicial e mediático do resto do país, acometeron exemplares e sisudas exposicións sobre as nosas debilidades e fortalezas nesta materia tan sensible.

De aí que o maior éxito da cita congresual fose a enorme e xenerosa dispoñibilidade exhibida polos medios de comunicación para poñer en altofalante cuestións tan importantes como a presenza distorsionada da muller nos medios, a existencia ou non do sensacionalismo no tratamento da violencia machista, e a construción dunha comunicación sexista, entre outros múltiples aspectos debatidos durante unha xornada e media en Santiago de Compostela.

Diferentes interrogantes que seguen configurando o nó gordiano do tratamento que veñen dispensando o espectro mediático á igualdade e á violencia de xénero.

Un encontro esencialmente construtivo que permitiu poñer de manifesto a enorme preocupación instalada entre os medios á hora de influír e intervir co seu quefacer neste complexa pero superable realidade, quedando de manifesto a súa moi activa e comprometida loita contra a violencia machista.

Unha das formulacións emanadas neste foro foi que os medios de comunicación públicos deben ser punta de lanza na causa da igualade e que a escasa presenza das mulleres nos postos de toma de decisións nas empresa xornalísticas, seguen supoñendo coa conciliación, factores que limitan o papel da muller nos medios.

Das propostas de traballo para o futuro destaca a elaboración dun código de boas prácticas para a súa consulta polos medios, aínda que tamén quedou constatado que algúns dos medios xa o veñen aplicando.

Como un dos aspectos máis positivos emanados é que os novos soportes mediáticos, con redaccións máis novas, son máis proclives a consultar fontes feministas, introducindo de maneira natural a perspectiva de xénero e axudan a romper os estereotipos.

Con respecto ás universidades detéctase certa resistencia á inclusión da perspectiva de xénero que segundo os seus relatores, é necesario facer extensiva a todas as titulacións, á docencia e a investigación.

Pero una das conclusións que máis reflectiron o sentir de case o centenar de profesionais presentes, derívase da súa altísima valoración emitida sobre a súa celebración, mostrándose unha demanda unánime de foros transversais que permitan a reflexión e a posta en común sobre xénero e violencia machista.

Todo un reto asociativo e para os medios de comunicación que, seguramente nos permitirá propiciar a chegada dunha nova realidade marcada pola plena igualdade e a erradicación da violencia machista.

La entrada Unha mirada crítica a violencia machista (María Méndez) se publicó primero en Valedora do Pobo.

Protagonistas do encontro, puxeron cara as distintas realidades con motivos da investigación que está a facer a Oficina de Dereitos Humanos dás Nacións Unidas en España.

Rematado o acto co relator de Nacions Unidas, A Valedora do Pobo con todo ou seu equipo, continuaron co encontro, para coñecer con mais detalle, as inquedanzas e os problemas expresados na xuntanza.

O relator de Nacións Unidas, comunicou a EAPN Galicia e a Valedora do Pobo o seguinte: “ Foi unha experiencia realmente gratificante para o equipo. Atopámolo moi significativo e informativo, e estamos moi agradecidos con todos os participantes que compartiron e cos organizadores. É bo saber que a reunión pode contribuir a unha maior colaboración nestes temas”.

La entrada Reunión entre a Valedora do Pobo, Dores Fernández Galiño e Philip Alston, Relator sobre pobreza extrema e Dereitos humanos da ONU se publicó primero en Valedora do Pobo.

A primeira agresión aparece aproximadamente aos dous anos e medio do comezo da relación.

Ante estes datos aprema a necesidade de detectar trazos ou perfís que poidan identificar e previrse dun maltratador, pero non existen marcadores físicos, psíquicos nin biolóxicos capaces de detectar de certo á maioría deles. Non existen na medida en que calquera pode ser potencialmente un maltratador ou un asasino, o ser humano é algo que nunca acaba de facerse ben. Partindo desta base tentaremos bosquexar unas cantas notas respecto diso.

A historia da humanidade é a substitución da violencia polo poder, ou dito doutra forma, a substitución da forza polo dereito, con todo, hai moitos homes que ante a igualdade de dereitos lograda pola muller senten ameazada a súa posición de poder na relación e recorren á violencia para reafirmalo someténdoa.

Tamén hai homes cuxa relación co desexo sexual é tan problemática que só mediante unha manobra violenta poden recuperalo, serían suxeitos sádicos nos que o desexo sexual só aparece ou reaparece despois do acto agresivo que coloca ao bordo da desaparición á parella ou o que é o mesmo, redúcea a unha condición de obxecto. Canto máis se machuca a autoestima do outro, maior control se exerce. Estes homes NON son perversos, actúan violentamente pero non ao momento da desaparición do outro. Os perversos, en cambio, si o fan porque non hai temor ante a súa propia desaparición, estes son os que tan frecuentemente pasan da agresión ao posterior suicidio.

Binomio este agresión/suicidio que sobre unha estrutura perversa capaz de pasar ao acto asasino, mostra unha gran dependencia emocional cara á súa vítima xa que a maioría dos suicidios posteriores ao asasinato execútanse en clave dun sentimento de perda insoportable e non de culpa.

Aínda que non existan indicadores obxectivos capaces de identificar ó maltratador, si dispoñemos dalgúns trazos que, cando menos, deberían terse en conta:

Son individuos que frecuentemente viron e/ou padeceron a violencia nas súas familias de orixe, teñen dificultade para recoñecer e expresar os propios sentimentos e os dos demais (baixa ou nula empatía), cren na violencia como unha forma aceptable de solucionar conflitos interpersoais, adoitan minimizar, negar as agresións ou ter un recordo distorsionado das mesmas; xustifican a súa violencia en base ao comportamento da súa parella á que responsabilizan da agresión que eles cometen; a agresión cumpre a finalidade de controlar, intimidar ou someter á parella mediante o uso ou a ameaza da agresión física co fin de ter todo o poder na relación.

Jacobson & Gottman, describen dous perfís básicos de home maltratador:

• Tipo Cobra: similares ao delincuente común, ten unha personalidade criminal que se manifesta en condutas antisociais. Son individuos impulsivos e hedonistas con baixa tolerancia á frustración. É frecuente que abusen do alcohol e as drogas. Pegan ás súas mulleres e abusan emocionalmente delas para impedir que interfiran na consecución dos seus desexos. Senten que teñen dereito a facer o que fan e a obter o que desexan do modo que estimen conveniente. Algúns son psicópatas, carecen de conciencia e son incapaces de sentir remorsos. Son incapaces de construír relacións íntimas auténticas. Os seus compromisos son superficiais e a súa intimidade é mínima, chegando a ser perigosos se as súas mulleres tratan de obter máis deles. Adoitan presentar historias familiares caóticas e moitos foron abusados eles mesmos. Non parecen ter motivos para cambiar a súa conduta, e non cabe esperar que busquen axuda terapéutica de forma espontánea.
• Tipo PITBULL: NON adoitan ter unha historia delituosa, senón que exercen a violencia no fogar. Con frecuencia os seus pais foron violentos coas súas nais e aprenderon que a violencia é unha forma lexítima de tratar á muller. Son moi dependentes das súas mulleres e senten temor a ser abandonados, o cal desencadea ataques de celos ás veces con tinguiduras paranoides, e isto obrígaos a controlar ao límite a independencia das súas parellas. Aínda que en certa medida son menos violentos que os cobra, poden chegar a cometer agresións graves e mesmo asasinatos.

Estas distincións son útiles á hora de asesorar ás vítimas respecto ás medidas que deben tomar no momento en que deciden abandonar ao agresor, mentres os cobra poden ser mais perigosos no momento da separación, a longo prazo o máis perigoso é o pitbull porque pode seguir acosando á súa vítima durante moito tempo.

O home maltratador é produto dunha historia familiar, social e persoal moi difícil de reescribir na medida en que estas variables distan moito de poderse controlar, sempre houbo, hai e é de esperar que siga habendo maltratadores.

A prevención dos malos tratos compete a toda a sociedade.

La entrada Perfís dos malos tratos polo Psiquiatra Luís Ferrer Balsebre se publicó primero en Valedora do Pobo.

O minuto de silencio celebrouse na entrada principal do Parlamento de Galicia ás 10.00 horas. Nel tomaron parte o presidente da Cámara e a Valedora do Pobo, así como voceiros e representantes dos grupos parlamentarios galegos e persoal que traballa ao servizo de ambas as dúas institucións.

Un aplauso pechado puxo fin ao acto de condea na memoria de María del Carmen Vázquez, muller de 47 anos presuntamente asasinada na súa casa a mans do seu ex marido, que se quitou a vida tras o acontecido.

La entrada Minuto de silencio na memoria da última vítima galega da violencia machista se publicó primero en Valedora do Pobo.